Posts Tagged ‘đô thị’

(Nguồn: mag.ashui.com)

Hiện nay tại TP Tokyo – Nhật Bản, việc cải tạo các khu đô thị cũ cũng là một trong những vấn đề gây tranh cãi. Nhà ở tại Tokyo, nhất là tại các quận trung tâm hiện nay có giá khá cao. Điều này khá hấp dẫn các nhà kinh doanh bất động sản tư nhân, tuy nhiên khi tham gia thực hiện lại vướng phải những vướng mắc về cơ chế quản lý.

Khu Shinonome Canal Court đã được chọn làm dự án thí điểm cho cách thức cải tạo mới tại các khu đất và chung cư cũ hiện có tại Nhật Bản.

Shinonome Canal Court là dự án liên doanh giữa Cơ quan tái thiết và cải tạo đô thị Nhật Bản và tập đoàn Mitsubishi để cải tạo diện tích 16 ha bao gồm các khối nhà chung cư cũ nát và cảng biển bị bỏ họang để trở thành một khu ở nằm ở gần trung tâm Tokyo. Cho nên Shinonome Canal Court được chon như là một dự án điển hình đầu tiên nhằm cải tạo các khu nhà ở đã cũ hiện hữu trong lõi đô thị. Mô hình mới này có thể đáp ứng được sự cân bằng giữa mật độ, tiện nghi cao cấp và ý tưởng  “Realize a town that is a joy to walk” dựa trên các khối nhà phức hợp. Dự án này cũng là thử nghiệm cho một cách thức cải tạo mới do cơ quan phát triển ở Nhật Bản chịu trách nhiệm bằng cách di dân tại chỗ và tự bù đắp chi phí cải tạo theo phương pháp “Land Readjustment”.

Đọc tiếp »

Tôi vẫn thường nói, học quy hoạch và thiết kế đô thị thì nên học ở châu Âu như Pháp, Hà Lan… thay vì ở Mỹ. Không tiện phân tích ở đây, nhưng so với châu Âu thì Mỹ bảo thủ hơn nhiều về nghệ thuật nói chung. Những thực hành thiết kế đô thị mới của châu Âu sau thời kỳ hiện đại  (modernism) luôn là những bài học rất tinh tế, ý thức môi trường cao, giàu tính nhân văn và phóng khoáng.

Mạn phép đăng lại bài giới thiệu của Ashui.com về 1 bài học như thế.

(Nguồn: mag.ashui.com, theo tạp chí Le Moniteur.)

Toàn bộ tuyến kè của khu cảng cũ dài 4,5 km ở thành phố Bordeaux (Pháp) đã được cải tạo thành những không gian công cộng xen kẽ giữa các vườn hoa và các tuyến đường dạo, đường cho xe đạp. Những kho hàng cũ cũng “lột xác” thành các nhà hàng và cửa hiệu ven sông.

Trong lĩnh vực quy hoạch, đôi khi có những chiến lược phát triển đô thị chỉ thực sự chứng minh được tính đúng đắn sau khi đã được thực hiện xong. Dự án cải tạo toàn bộ tuyến kè và khu cảng cũ thuộc hữu ngạn sông Garonne, đoạn chảy qua trung tâm thành phố Bordeaux, là một trong những trường hợp như vậy. Được phê duyệt từ những năm 1990, nhưng đến giai đoạn gần đây, dự án này mới chuẩn bị hoàn thành. Chỉ cách đây khoảng 10 năm, tuyến kè này vẫn còn chia cắt thành phố với con sông Garonne bởi chạy dọc theo đó là một tuyến đường quá cảnh rộng tới 10 làn xe nhưng vẫn thường xuyên trong tình trạng mãn tải. Nằm rải rác dọc theo trục đường đó là những dãy nhà kho cũ đã được sử dụng vào việc khác. Nhưng đến nay, toàn bộ tuyến kè đã mang một bộ mặt mới với chức năng tạo một không gian sống có chất lượng cho người dân thành phố Bordeaux. Nói cách khác, Bordeaux đã được trả lại những triền sông của mình, được tiến gần đến con sông hơn và khám phá ra nhiều giá trị của những không gian đó.

Một không gian sống có chất lượng hơn

Dự án quy hoạch này có tầm ảnh hưởng tới toàn bộ thành phố. Toàn bộ tuyến kè viền theo một khúc sông dài tới 4,5 km bắt đầu từ khu Saint-Michel ở phía nam tới khu Chartrons ở phía bắc. Nếu xét theo chiều ngang thì phạm vi quy hoạch trải rộng từ chân tường của những toà nhà viền theo tuyến đường ven sông ra tới tận mép kè. Chuyên gia quy hoạch cảnh quan Michel Corajoud cho biết: “Toàn bộ vẻ đẹp đã được thể hiện ngay tại chính địa điểm này. Đó là vẻ đẹp của con sông Garonne mạnh mẽ và khoáng đạt, vẻ đẹp của những khu nhà cổ được xây bằng những khối đá lớn chạy dọc theo cạnh phía trong của tuyến đường.” Nhà quy hoạch này đã đưa ra ý tưởng biến toàn bộ tuyến kè thành một khu vực đảm bảo mọi điều kiện tiện nghi cho người dân thành phố thông qua một bản phối cảnh kết hợp giữa bóng mát và ánh sáng. Lý do khiến ông tính đến phương án đó là bởi vì khu vực này rất đẹp nhưng lại có những hạn chế là quá lộng gió khi thời tiết không thuận lợi và quá nóng vào những ngày hè oi bức. Để điều hoà không khí cho toàn bộ khu vực này, nhóm quy hoạch đã đề xuất bố trí nhiều ô vườn xen kẽ với những khoảng nền lát đá. Có tổng cộng khoảng 40 loài cây khác nhau đã được lựa chọn để trồng trong những ô vườn này căn cứ theo chu kỳ sinh trưởng của từng loại. Những loài cây đó được trồng theo các luống chạy song song giống như những hàng ghế trong một nhà hát nhằm đảm bảo tầm nhìn bao quát từ các khu nhà nhìn ra bờ sông, đồng thời cũng để tôn thêm vẻ đẹp của các dãy mặt tiền khi nhìn từ ngoài bờ sông vào. Những dãy nhà đều đặn chạy dọc theo tuyến kè và đường lượn cong đều đều của khúc sông chính là những yếu tố đảm bảo tính thống nhất về bố cục không gian và cảnh quan ven sông.

Các ô vườn như những hàng ghế trong nhà hát.

Việc bố trí một tuyến xe điện chạy viền theo trục không gian này đã tạo nên một sự thay đổi sâu sắc về mặt tổ chức lại lưu lượng giao thông và khiến cho tuyến đường này mang diện mạo gần gũi với đô thị hơn. Các dãy mặt tiền của những khu nhà cổ dọc theo tuyến đường được phát huy giá trị bằng cách mở những dải hè rộng có bố trí các quán cà phê và nhà hàng. Đó là một phần của một không gian sống thực sự với một tuyến đường bên và làn đường dành riêng cho xe điện. Tuyến đường quá cảnh trước đây với 10 làn xe đã được quy hoạch lại thành một đại lộ vành đai chỉ có 4 làn xe, kèm theo một dải đỗ xe chạy dọc hai bên đường. Tốc độ quy định chạy xe được giảm xuống và độ an toàn cho người đi bộ được nâng cao hơn. Các loại vật liệu lát nền được lựa chọn đều theo gam màu vàng nhạt và nâu vàng nhằm đảm bảo sự hài hòa với gam màu chủ đạo của các dãy công trình mặt tiền. Riêng tuyến đường dạo chạy dọc bờ sông được sử dụng lại đúng loạt gạch lát cổ cho những tuyến kè trước đây và các mạch vữa cũng được đánh màu. Nằm giữa đại lộ và tuyến đường dạo là một chuỗi các ô vườn được chia thành 5 phân đoạn nhằm tăng sức hấp dẫn cho trục không gian này. Những ô vườn đó là nơi quy tụ tất cả những loài cây đặc trưng trên các vùng đồng cỏ rộng lớn thuộc tỉnh Gironde. Đối diện với những ô vườn này là quảng trường Quinconces, nơi thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa cộng đồng (chẳng hạn như lễ hội sông) hoặc các chợ phiên cuối tuần. Đối với các ngày thường, khu vực này được sử dụng làm sân chơi cho trẻ em và sân trượt pa-tanh địa hình. Lui về phía bắc là các dãy cửa hiệu và nhà hàng được bố trí trong những nhà kho cũ được cải tạo lại dọc theo tuyến kè Bacalan.

Khu sân trượt skateboard địa hình.

Tại khu vực trung tâm của trục không gian này, ngay phía trước quảng trường của Sở giao dịch chứng khoán là một “tấm gương” khổng lồ nhằm tôn thêm vẻ đẹp của quần thể các công trình bao quanh quảng trường. Đây thực ra là một bể nước nông có diện tích cực lớn, mực nước luôn chỉ ở mức 2 cm, nhưng luôn tạo được sự thích thú với bất cứ ai đi ngang qua khu vực này. Toàn bộ bề rộng của mặt nước tạo thành một tấm gương đủ lớn cho tất cả các công trình kiến trúc bao quanh quảng trường có thể soi bóng và phát huy mọi nét đẹp của mình. Quảng trường này là tác phẩm chung của hai cha con kiến trúc sư Jacques V Gabriel và Jacques-Ange Gabriel, được xây dựng vào giữa thế kỷ 18. Tại vị trí của tấm gương nước này trước đây là một cụm nhà kho ngầm của khu cảng và một bể chứa nước rất lớn. Vào những ngày đẹp trời, khu vực này luôn thu hút rất đông người tới vui chơi, thư giãn, đặc biệt là trẻ em. Trong giai đoạn tiếp theo, toàn bộ diện tích 5 ha còn lại ở phía nam của trục không gian này sẽ được quy hoạch lại với định hướng đáp ứng các nhu cầu chơi thể thao của người dân. Đó sẽ là một công trường lớn để kết thúc một chương trình đầy tham vọng về khôi phục lại các giá trị của không gian công cộng dọc theo hữu ngạn sông Garonne.

Tấm gương nước khổng lồ luôn thu hút đông đảo người dân.

Bài học từ những khu ổ chuột (phần 1)
Nguồn: kienviet.net

Mô hình #1: Napoli, quartieri Spagnoli (ảnh:flickr)

Trong khi cách quan sát chủ đạo ở những khu nhà ổ chuột được miêu tả là nơi cần thoát khỏi và phá hủy càng sớm càng tốt thì ngày càng có nhiều người lại nhìn những khu nhà ở chuột này theo một góc nhìn khác.

Cái nhìn đầu tiên là từ một vài kiến trúc sư tham gia vào những dự án quy hoạch lại thành phố, những người này đã bắt đầu tích hợp một vài yếu tố của các khu nhà ổ chuột vào dự án của họ. Một vài đặc điểm thường xuyên là:

* sân trong và đường đi hẹp
* phân chia tòa nhà thành những khối nhỏ
* sử dụng những màu sắc và chất liệu khác nhau trong cùng một tòa nhà
Mô hình #2: Atrani (hình ảnh: flickr)
Mario Fiorentino, Corviale, Rome. sân trong. (ảnh:  flickr)
Moshe Safdie, Nhà số 67, Montreal (ảnh: wikipedia)
Frank Gehry, Trung tâm MIT Stata (ảnh: wikipedia)
NL Architects, Dự án Trung tâm Nghệ thuật biểu diễn Đài Bắc
Akihisa Hirata, Tòa nhà thương mại Daikanyama, Tokyo.

Kết quả của phương pháp này có thể rất thú vị khi quan sát dựa trên quan điểm mĩ học và chắc chắn là một trong những sự phát triển lý thú nhất, nhưng dường như đã bỏ sót điểm này. Trong khi những khu nhà ổ chuột thường được xây dựng mà không có sự trợ giúp của bất cứ một thiết bị kỹ thuật nào, ở khu vực này không có sự lặp lại về kiến trúc bởi sự bắt chước không thể tồn tại mà không có những công cụ thiết kế hiện đại nhất cùng với sự hỗ trợ của khoa học kỹ thuật. Chính vì vậy mà những khu nhà ổ chuột luôn có sức hấp dẫn riêng mà những dự án xây dựng sau này dù thế nào cũng không thể có được.

Một phương pháp cơ bản được Jane Jacobs đề cập đến trong cuốn sách “The Life and Death of Great American Cities”“Cities and the Wealth of Nations“ của bà: Dù những khu nhà ổ chuột nhìn bẩn thỉu và lộn xộn nhưng chúng cũng là một trong những nơi tổ chức cuộc sống hiệu quả nhất của thành phố: con người có thể sống gần nhau và khả năng tình cờ gặp nhau tăng tối đa. Tổ chức xã hội tự phát sinh và toàn bộ hệ thống sử dụng những nguồn tài nguyên sẵn có một cách hiệu quả nhất.

Nhưng dù có tất cả những đặc điểm tốt này, những khu nhà ổ chuột vẫn là những nơi bẩn thỉu và không lành mạnh, thiếu vệ sinh và những dịch vụ xã hội. Bằng cách nào chúng ta có thể biến chúng thành một nơi lành mạnh về cả vật chất và tinh thần ?

Robert Neuwirth đã giành 2 năm ở những khu nhà ổ chuột để hiểu hơn những động lực bên trong chúng và đã có đóng góp đáng kể. Đoạn phim dưới đây cho thấy kết  quả mà những yêu cầu của ông đã đem lại.

(Slide mà Robert Neuwirth trình bày trong buổi nói chuyện trên)

Theo Neuwirth, vấn đề chính của những khu nhà ổ chuột không phải là mật độ người cư trú hay thiếu cơ sở hạ tầng vệ sinh. Vấn đề chính là thiếu sự trao đổi thông tin giữa những người dân sống ở khu ổ chuột và chính quyền địa phương do vậy mà gây cản trở tất cả việc đầu tư dài hạn: mối quan hệ tạm thời dẫn đến những nơi ở tạm thời. Với thỏa thuận mới giữa chính quyền và cư dân ở  khu nhà ổ chuột, có thể cải thiện điều kiện của khu vực này và thậm chí biến chúng trở thành những địa điểm hấp dẫn, giống như những thành phố thời Trung cổ đã làm.

Siena (ảnh: flickr)

Một mẫu dự án làm theo quy tắc này là Quinta Monroy, của công ty Chile Elemental. Thay vì đưa ra một giải pháp có sẵn, dự án này cung cấp một kết cấu khung cơ bản cho tòa nhà, từ đó những người dân đến sống có thể tiếp tục tự hoàn thiện dần thành một ngôi nhà hoàn chỉnh.

Quinta Monroy, Elemental