Bài học từ những khu ổ chuột (phần 1)

Tình cờ đọc được bài viết này trên kienviet.net, sướng quá vì nhớ lại đồ án tốt nghiệp kiến trúc ngày xưa. Lúc đó, Hội đồng cứ cười vì mình hùng hổ thuyết minh ý tưởng thiết kế không gian cụm chung cư trong đồ án là từ những khu ổ chuột dọc kênh rạch TP.

Đó là bố cục không gian tự do, cao thấp xen lẫn, không nhà nào giống nhà nào, không cửa nào giống cửa nào, tường vách do mỗi hộ tự lắp ghép, cấu trúc giao thông đan xen nhiều chiều, nhiều tầng như những mảnh ván ghép thành cầu dẫu gập ghềnh, thành chỗ chơi con trẻ, chỗ ngoại ngồi rửa rau, nơi bà con gặp nhau, dăm ba câu qua lại hỏi thăm nhau cuối ngày…

Sinh viên hồi ấy lãng mạn, chỉ cảm và làm thế thôi; nay mới có dịp đọc được một khảo luận thú vị thế này. Xin phép được đăng lại.

Bài học từ những khu ổ chuột (phần 1)

Nguồn: kienviet.net

“Slumdog Millionaire” (Triệu phú khu ổ chuột) là bộ phim của năm.  Chuyện kể về một chàng thanh niên trẻ đến từ khu ổ chuột của Mumbai đã tự thay đổi số phận của   mình thông qua trò chơi “Ai là triệu phú” (Who wants to be a Millionaire). Bộ phim đã thu hút &  chiếm được cảm tình của công chúng và cả của hội đồng giám khảo giải Oscars

Đồng thời, bộ phim còn tạo nên một cuộc tranh luận về những khu nhà  ở chuột và cái cách mà bộ phim miêu tả khu vực này. Bối cảnh chủ đạo của bộ phim “Triệu phú khu   ổ chuột” là những khu nhà ổ chuột, được các nhà văn như Daniel Defoe hay Charles Dickens miêu   tả vào thế kỉ XIX là những nơi tối tăm, bẩn thỉu với những con người bị nhốt trong những căn phòng   không có trang thiết bị cấp nước. Ở những khu ổ chuột thường xuyên xảy ra tụ tập phá rối nhưng   cảnh sát khó có thể xâm nhập vào, đây là nơi hoàn hảo cho những tên tội phạm ẩn nấp và lên kế  hoạch cho những âm mưu nguy hiểm cho xã hội. Đồng thời khu vực này cũng dễ trở thành điểm   khởi đầu của các loại dịch bệnh.

Lối đi Dharavi, (hình ảnh:  Flickr)
Khu ổ chuột Glasgow,  1871(hình ảnh: Wikipedia)

Đây là tầm nhìn dọn đường cho tất cả những dự án quy hoạch lại   thành phố: dân cư trong những khu ổ chuột, bị số phận kìm hãm trong đó, cần được trợ giúp thông   qua các hoạt động từ thiện, sự can thiệp của công chúng, hay có thể qua một chương trình ti vi.  Việc quy hoạch lại khu vực này sẽ cải thiện môi trường sống, những con đường lớn hơn sẽ  giúp   cảnh sát kiểm soát tốt hơn và mọi người có thể sử dụng nước và điện.

Một trong những thành phố đầu tiên thực thi chính sách quy hoạch lại   thành phố là Paris. Từ năm 1852 đến năm 1970, dưới sự chỉ đạo của Eugène Haussman trong dự án Đại lộ  chạy xuyên qua thành phố. Dọc theo những đại lộ là hệ thống cấp nước, cống rãnh thoát nước phục   vụ cho nhu cầu sinh họat của dân cư. Đồng thời hệ thống giao thông công cộng được bố trí và xây   dựng dọc theo các trục đường nhờ vậy mà cuối cùng cảnh sát đã có thể đi tuần tra quanh thành   phố.

Paris quartier des Halles.  Các đại lộ cắt qua vùng đô thị đã có sẵn (hình ảnh: Microsoft Virtual Earth)
Paris: một khu phố  pre-Haussmann điển hình. Chú ý đến tỉ số chiều cao tòa nhà/đường, giống với một khu phố ở  Dharavi hay Glasgow.  (Rue Mouffetard, từ Flickr)
Paris, đại lộ Haussmann. (Ảnh: flickr)

Ở Rome, một chính sách tương tự được thực hiện từ năm 1925 đến   năm 1950. Những con đường mới được mở qua trung tâm đã khiến nhiều người dân Rome phải di   rời ra ngoại ô thành phố. Những sự can thiệp này đã đem lại những thay đổi rõ rệt cho thành   phố

Rome, Trastevere. Một công trình đô thị cổ. (ảnh: flickr)
Rome. Một khu vực đã bị hư hại một nửa ở trung tâm thành phố, gần Via della Conciliazione. (ảnh:  flickr)
Rome, via della Conciliazione. hoàn thành năm 1950, nó là đại lộ cuối cùng ở Rome cắt qua trung   tâm thành phố. (ảnh: flickr)
Rome, Il Trullo: một Borgata điển hình. (ảnh: Microsoft Virtual Earth)

Một làn sóng quy hoạch tràn vào thành phố lần thứ hai diễn ra sau   chiến tranh thế giới lần thứ II. Mức sống cao hơn và các dự án trở nên cơ bản hơn. Tuyên ngôn của   họ là Dự án Voisin của Le Corbusie(1925), đề xuất việc phá hủy hầu hết trung tâm Paris (được   xem như là một khu nhà ổ chuột lớn) và thay thế nó với một công trình đô thị hoàn toàn mới, tạo   thành từ những tòa nhà cao tầng và những vườn hoa. Và hầu hết mọi lần, những người bị buộc di   dời trong những dự án lần này cũng chính là những người bị ảnh hưởng bới đợt quy hoạch đầu   tiên.

Dự án Voisin của Le Corbusier (hình ảnh: flickr)
Drancy, một trong những hình mẫu đầu tiên của dự án Voisin, được miêu tả là “tòa nhà cao tầng đầu   tiên của Paris (ảnh: wikipedia)
Roma, borgata của Tiburtino III, vào năm 1935 (ảnh: Wikipedia)
Vẫn địa điểm đó vào năm 2008. Rất ít tòa nhà tồn tại được sau việc quy hoạch lại vào thập niên 80.  Tất cả những tòa nhà mới tuân theo tiêu chuẩn của Le Corbusier . (ảnh: Microsoft Virtual   Earth)

Phải chăng những khu nhà ở chuột là nơi tồi tệ và những thì xã hội có  thể làm chỉ là phá đi hoặc “làm mới lại”? Liệu việc thoát khỏi khu vực tăm tối đó có phải là niềm hy   vọng duy nhất cho người dân? Có phải khu ổ chuột chỉ là nguồn gốc của nghèo đói, bệnh tật, hay   còn có gì trong đó, thậm chí là liệu chúng ta có thể học được điều gì từ đó?

* Borgata : trong tiếng Italia, Borgata là từ dùng để chỉ 1 ngôi làng   nhỏ.

Xem tiếp: Bài học từ những khu ổ chuột (phần 2).

Advertisements

  1. 1 Bài học từ những khu ổ chuột (phần 2) « L y K h a n h T a m T h a o

    […] Giảng dạy « Bài học từ những khu ổ chuột (phần 1) […]




Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s



%d bloggers like this: